е-Фактура во Северна Македонија: роковите според предлог-законот

Што е е-Фактура

е-Фактура е системот на УЈП низ кој фактурите се разменуваат електронски. Фактурата не е повеќе PDF пратен по е-пошта: се создава како структуриран документ, се потпишува со квалификуван дигитален сертификат на издавачот и се испраќа до УЈП во моментот на издавање.

Купувачот ја гледа фактурата во системот и ја прифаќа или одбива со наведена причина. Секоја фактура има статус што двете страни го гледаат. Покрај фактурата, системот познава книжно одобрение, книжно задолжение и авансна фактура.

Што ѝ треба на фирмата

Прво, корисничка сметка на порталот еУЈП со доделени овластувања за е-Фактура. Овластувањата се доделуваат по корисник и по фирма, па фирмата може да овласти вработен или сметководствено биро да создава, испраќа, прифаќа и прегледува фактури во нејзино име.

Второ, квалификуван дигитален сертификат од овластен издавач (КИБС, Евротраст), инсталиран на компјутерот од кој се потпишува и регистриран во системот на УЈП.

Трето, софтвер што ја составува фактурата во форматот на УЈП, ја потпишува и ја испраќа, и што ги прикажува статусите и примените фактури. Без софтвер, фактурите се внесуваат рачно во порталот.

Како изгледа работниот ден

Издавачот ја составува фактурата како и досега, но со задолжителните ознаки на УЈП: вид на документ, даночни индикатори по ставка, начин на плаќање. Софтверот ја потпишува и испраќа; ако УЈП ја одбие поради грешка во податоците, причината мора да се види веднаш, за да се поправи и повторно испрати.

Примените фактури од добавувачите пристигнуваат во истиот систем. Тие се прифаќаат или одбиваат во рок, па затоа е важно некој да ги гледа секој ден.

За софтверските производители УЈП одржува тест-околина и јавна спецификација на протоколот (JSON со JWS потпис). Тоа е она што секој ERP мора да го поддржува.

Како го прави Стожер

Во Стожер е-Фактура е дел од основата, не додаток: фактурата се издава и се испраќа до УЈП од истиот екран, статусот и причината за одбивање се гледаат на самата фактура, а примените е-фактури пристигнуваат како нацрт-набавки што се прифаќаат со еден клик. Книжни одобренија, задолженија и авансни фактури одат по истиот пат.

Сертификатот стои на работната станица што потпишува, никогаш во заедничката база. ДДВ-04 и книгите се водат од истите податоци, па нема двојно внесување.

Стожер е изграден според јавната спецификација на УЈП (JSON + JWS). Ако Ви треба само е-Фактура, основата на Стожер ја има вградена, заедно со главната книга и ДДВ-04.

Чести прашања за е-Фактура

Дали е-Фактура е задолжителна за секоја фирма?

Според предлог-законот, не одеднаш. Од 1 октомври 2026 е-Фактура е доброволна, а задолжителна станува во фази: од 1 април 2027 за ДДВ обврзниците, од 1 јули 2027 за другите правни лица што не се регистрирани за ДДВ, од 1 октомври 2027 за јавниот сектор и од 1 јануари 2028 за сите останати. Роковите стануваат обврзувачки дури кога законот ќе биде донесен; проверете на ujp.gov.mk дали и од кога важи за Вашата фирма и следете ги објавите на УЈП за евентуални измени.

Ми треба ли дигитален сертификат?

Да. Фактурите се потпишуваат со квалификуван дигитален сертификат од овластен издавач (КИБС или Евротраст), кој се регистрира во системот на УЈП. Сертификатот е личен: го има лицето што потпишува во име на фирмата.

Може ли моето сметководствено биро да испраќа фактури во мое име?

Да. На порталот еУЈП администраторот на фирмата доделува овластувања за е-Фактура на друг корисник или на биро, по фирма, со право да создава, испраќа, прифаќа или само прегледува.

Што ако купувачот ја одбие фактурата?

Фактурата добива статус „одбиена“ со наведена причина. Издавачот ја гледа причината, ја поправа грешката и постапува според правилата на УЈП за исправка; затоа е важно софтверот да ја покаже причината веднаш, а не само дека испраќањето не успеало.

Дали е-Фактура ја заменува фискалната сметка?

Не. Фискалната сметка од касата и понатаму се печати на фискален уред за продажба на мало; е-Фактура се однесува на фактурите, не на сметките од касата.

Извори

• УЈП (Управа за јавни приходи)
• ЕНЕР · Предлог закон за електронско фактурирање (нацрт, Министерство за финансии)
• еУЈП · портал за корисници и овластувања
• е-Фактура · јавна спецификација и упатства (УЈП вики)
• Kontakt.eFaktura@ujp.gov.mk · поддршка на УЈП за е-Фактура
• КИБС · квалификувани сертификати
• Евротраст · квалификувани сертификати

Оваа страница е информативна и не е правен совет; меродавни се прописите и објавите на УЈП.

Водич